Andere tijden

Daar stond ik dan, lieve laatste rederijker, afgelopen maandag, op jouw veertiende sterfdag: met m'n oude legerkisten in de zwarte klei te turen naar een gat in de grond met daarin de sporen van ruim tweeduizend jaar oude Haarlemse geschiedenis. Haarlem bestaat niet, zei jij, en dat geeft alle ruimte om de geest te laten dwalen.
Ik zag ploegsporen, getrokken met een zogeheten 'scheurploeg', zo vertelde de archeoloog. Ik proefde dat woord, terwijl ik keek naar de welhaast perfecte ruitvormen in het oude duinzand. In gedachte zag ik de boer met os door het landschap trekken, ver voor Christus, stad en Bavo. Dat waren 'andere tijden', inderdaad.
Gek, maar in mijn besef van tijd zit er niet eens heel veel tussen twee millennia en die veertien jaar die er nu is verstreken sinds jij het loodje legde.
De wand van het gegraven gat liet zien hoe het duin op de oude strandwal naar het westen toe afvlakte tot waar het veen was ontstaan.
Niet ver van dit Delftplein, achter Hermans- en Revestraat, hebben ze een pad naar je vernoemd: Het Lennaert Nijghpad. Precies boven op die strandwal meandert dat pad door het groen van een niet onaardig parkje richting kerktoren en kroeg. Het is Beerenburgerweer, dus kom we gaan.

Eerder geplaatst als 60 seconden in HD van 30 november

Annabel aan het Spaarne

Zeven jaar denk ik dat ze was, wachtend langs het Spaarne op de boot met Sint en Pieten. Op haar wangen had ze een paar roetvegen en op haar hoofd een pietenmutsje. Helder blauwe ogen tuurden zenuwachtig de rivier af. Vol verwachting, zoals dat in deze tijd van het jaar heet.
,,Weet je al wat je van Sinterklaas wil hebben?'', vroeg ik, zomaar eigenlijk. ,,Jáááá'', zei ze met zo'n langgerekte jongemeisjes-á. ,,Een Teska Newborn Kitten.''
Een wat?! Ik had geen idee waar ze het over had. ,,Een robotkatje'', verduidelijkte ze.
,,Wil je niet liever een echt katje?'', vroeg ik. ,,Nee...'', klonk het met een blik op mama achter haar. Ha, mama zag een echte kat niet zitten, zoveel was duidelijk.
Ik dacht aan Annabel. Annabel had ooit de hoofdrol in de prachtige Sinterklaasfilm 'Een Huis in een Schoen'. Dat was in 1971, een andere tijd. Hoofdpiet toen was een meneer die later nog eens - wit geschminkt! - verder zou gaan als rechercheur De Cock ('met c-o-c-k'). Er heerste woningnood in Nederland. Annabel, die met haar moeder en pas geboren broertje in een piepklein huisje woonde, wilde van Sinterklaas een écht huis. Dat werd niet direct begrepen. Ze kreeg aanvankelijk een poppenhuis. Later kwam dat toch nog goed. Dus wie weet, Annabel van langs het Spaarne, wie weet.

Eerder geplaatst als 60 seconden in HD van 14 november.

Licht

Een van mijn vaste Haarlemse cafés heeft een nieuw verlichtingssysteem op de wc. Ik geef toe, ik heb geaarzeld over de vraag of ik dat nou op deze plek met u moest delen. Maar aangezien dit toch een life-changing gebeurtenis is voor nogal wat bezoekers van dat etablissement, wil ik het u niet onthouden.
Dat het lichtknopje pal naast de toiletpot aan vervanging toe was, leed geen twijfel. De behuizing van de lichtschakelaar ontbrak. Dat bracht minimaal het gevoel met zich mee dat je elk moment geëlektrocuteerd kon worden. En geloof me, dat is een vervelend gevoel zo vlak voordat je je gulp open ritst.
Op de plek van die schakelaar - nog steeds pal naast de pot dus - zit nu een klein kastje. Zonder knopje. Dat zorgt even voor verwarring totdat je erachter komt dat dat kastje er vanaf nu voor zorgt dat het licht in de wc vanzelf aangaat. Zonder enige aanraking!
Een bewegingssensor voor het licht. In de wc. Gemak dient de mens. Het is ook wel zo hygiënisch, bedacht ik me, al plassende.
En toen ging het licht uit...
De sensor geeft de plassende mens beperkt de tijd. Had ik te lang getreuzeld bij het bewonderen van de nieuwe schakelaar? En nu? Voortaan bewegend plassen om het licht aan te aan te houden?
Ik mis de oude schakelaar.

Eerder geplaatst als 60 seconden in HD van 21 oktober

Monumentaal Schalkwijk

Haarlems jongste stadsdeel is bijna een monument rijker. De oude glasfabriek op de hoek van de Noord-Schalkwijkerweg en de Belgiëlaan gaat die status krijgen, zo werd vorige week duidelijk. Dat lijkt me mooi nieuws. Het aantal rijks- en gemeentelijke monumenten in Schalkwijk is op de vingers van één hand te tellen en het zal ook nog wel even duren voordat je er een tweede hand voor nodig hebt. Molens de Eenhoorn en de Hommel staan logischerwijs op een lijst, net als een vroeg 19e-eeuwse boerderij en het oude stenen grenspaaltje Haarlem-Haarlemmerliede. De flats aan de Engelandlaan lijken me nog niet direct op de nominatie staan.
Als jongetje dat daar net om de hoek is geboren en getogen, volg ik dit nieuws met net wat meer interesse. De glasfabriek uit 1916 - later watermeterfabriek, vervolgens zeepfabriek en van eind jaren '50 tot vorig jaar onderkomen van meubelmakerij Goes - heeft mij altijd tot de verbeelding gesproken. Het gebouw ademt mysterie. Er werd ooit een moord gepleegd! In januari 1920 werd de 26-jarige glasblazer Freek Zwart hier aan het mes geregen in een onvervalste crime passionnel - een die later op een misverstand bleek te berusten trouwens. Het is een monumentaal verhaal op zich.
Maar och, laat dit monument nu toch ook snel een nieuwe mooie invulling krijgen.

Eerder geplaatst als 60 seconden in HD van 13 oktober

Droog

De trein van 9 over 1 maakt nog maar net aanstalten om Zandvoort te verlaten als de conducteur de coupé al binnen komt zetten voor de vervoersbewijzencontrole, zoals dat tegenwoordig heet. Een welluidend en welgemeend 'Goedemiddag!' vult de langzaam in beweging rollende ruimte.
Maar de verwelkoming is niet het enige dat hij met zijn reizigers wil delen. Hij wil nog iets anders kwijt, zo is in zijn ogen te lezen. ,,Dit is de enige plek in Nederland waar het momenteel droog is!'', meldt hij. De verwondering in zijn stem is hoorbaar. ,,Ik ben vandaag al overal geweest'', zo gaat hij verder. ,,Zwolle, Utrecht, Eindhoven, Enkhuizen. Alleen híer is het droog. Onvoorstelbaar...'' Dan verlaat hij de coupé weer voor de volgende.
'Die is kennelijk al vroeg begonnen', bedenk ik me, terwijl het perron uit zicht verdwijnt. Maar, vraag ik me dan ineens af, heeft deze man me nu zojuist uitgelegd dat ik een enorme fout heb begaan? Dat ik in Zandvoort had moeten blijven, uilskuiken die ik er ben! Regen in het hele land! Behalve in Zandvoort!
Donkere wolken spelen een grimmig schimmenspel boven Middenduin, boven het station van Overveen, boven het torentje van de voormalige Heilig Hartkerk aan de Kleverparkweg, zie ik door het raam. Maar niks hoor. Het is 10 voor half 2 en ook in Haarlem is het droog.

Eerder geplaatst als 60 seconden in HD van 23 augustus